Έναν μήνα μετά την υπογραφή ενός νόμου που προοριζόταν να αυξήσει την οικονομική πίεση στη Μόσχα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέστειλε την εφαρμογή βασικών μέτρων του. Η απόφαση ελήφθη λίγο πριν από την ενεργοποίηση των νέων κυρώσεων και δασμών, προκαλώντας αντιδράσεις από το Κίεβο και Αμερικανούς νομοθέτες και των δύο κομμάτων.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε το Σάββατο 17 Οκτωβρίου ότι ο πρόεδρος θέλει έως 60 ημέρες για να αξιολογήσει τις επιπτώσεις των μέτρων στην αμερικανική και την παγκόσμια οικονομία. Το εκτελεστικό διάταγμα, ωστόσο, δεν ορίζει συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης της εξαίρεσης.
Αυτή είναι η κρίσιμη λεπτομέρεια πίσω από τον τίτλο περί «παύσης 60 ημερών»: το διάστημα αφορά την επανεξέταση που περιέγραψε ο Ρούμπιο, όχι μια δημοσιοποιημένη δέσμευση αυτόματης επαναφοράς των μέτρων μετά την παρέλευσή του.
1. Τι αποφάσισε ο Τραμπ και πότε
Την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2026, ο Αμερικανός πρόεδρος υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο εξαιρεί βασικές κυρώσεις, περιορισμούς και δασμούς που προβλέπονται στον νόμο που αποκαλείται «Graham Act». Ο ίδιος είχε υπογράψει τον νόμο τον Σεπτέμβριο, μετά την πίεση νομοθετών που ζητούσαν σκληρότερη στάση απέναντι στη Ρωσία για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η κυβέρνηση επικαλείται το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ. Η απόφαση αξιοποιεί τη σχετική δυνατότητα εξαίρεσης που προβλέπει ο ίδιος ο νόμος.
Δεν αίρονται όλες οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας
Το νέο διάταγμα δεν καταργεί συνολικά το αμερικανικό καθεστώς κυρώσεων. Οι προϋπάρχουσες κυρώσεις που έχουν επιβληθεί μέσω προηγούμενων εκτελεστικών διαταγμάτων παραμένουν σε ισχύ.
Η διάκριση είναι ουσιώδης:
Άλλο η αναστολή νέων μέτρων πριν από την εφαρμογή τους.
Άλλο η κατάργηση παλαιότερων περιορισμών.
Άλλο η οριστική ακύρωση του νόμου από το Κογκρέσο.
Η συγκεκριμένη απόφαση αφορά την πρώτη περίπτωση, μέσω της προβλεπόμενης προεδρικής εξαίρεσης.
2. Τι σημαίνει πραγματικά το διάστημα των 60 ημερών
Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι ο Τραμπ θέλει να εξετάσει τι θα σήμαινε η επιβολή κυρώσεων και δασμών για την παγκόσμια οικονομία, αλλά και για τις ΗΠΑ. Επισήμανε ότι τα μέτρα επηρεάζουν περισσότερες χώρες και όχι μόνο τη Ρωσία.
Η εξήγηση αυτή δόθηκε μία ημέρα μετά την υπογραφή του διατάγματος. Το Σάββατο, ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι δεν είχε ακόμη ανακοινώσει τελική απόφαση για το ζήτημα.
Επανεξέταση δεν σημαίνει αυτόματη επαναφορά
Σύμφωνα με την περιγραφή του διατάγματος, η εξαίρεση παραμένει ενεργή μέχρι ο πρόεδρος ή αρμόδιοι κορυφαίοι αξιωματούχοι να κρίνουν ότι χρειάζεται περαιτέρω ενέργεια. Δεν προβλέπεται στο δημοσιοποιημένο κείμενο αυτόματη λήξη στις 60 ημέρες.
Επομένως, η επανεξέταση είναι ο ακριβέστερος όρος. Η αναφορά σε ένα εγγυημένο «πάγωμα μόνο για δύο μήνες» θα έδινε μεγαλύτερη βεβαιότητα από όση επιτρέπουν τα διαθέσιμα στοιχεία.
3. Ποια μέτρα μπαίνουν στην αναμονή
Το πακέτο περιλαμβάνει δασμούς σε ρωσικά προϊόντα και μέτρα εναντίον χωρών που αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Η στόχευση δεν περιορίζεται, συνεπώς, στις άμεσες συναλλαγές ΗΠΑ–Ρωσίας. Επεκτείνεται και στους αγοραστές ρωσικής ενέργειας.
Αυτή η διάσταση εξηγεί γιατί η κυβέρνηση μιλά για διεθνείς οικονομικές επιπτώσεις. Οι περιορισμοί σε συναλλαγές τρίτων χωρών μπορούν να επηρεάσουν ευρύτερες εμπορικές σχέσεις και ενεργειακές ροές.
Ο στόχος του Κογκρέσου
Οι νομοθέτες είχαν προωθήσει το πακέτο με σκοπό να αυξήσουν την οικονομική πίεση στη Μόσχα και να περιορίσουν τη δυνατότητά της να συνεχίζει τον πόλεμο. Η νομοθεσία είχε εγκριθεί με ευρεία διακομματική υποστήριξη.
Η απόφαση Τραμπ μεταθέτει αυτή την πίεση, χωρίς να έχει ανακοινωθεί ότι ο νόμος παύει να υφίσταται.
4. Η ενεργειακή εξήγηση της Ουάσιγκτον
Η κυβέρνηση συνδέει την αναμονή με τις πιέσεις στην παγκόσμια ενεργειακή προσφορά. Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι πρέπει να αναλυθούν οι συνέπειες των νέων μέτρων για τις ΗΠΑ και τη διεθνή οικονομία μέσα σε αυτό το περιβάλλον.
Το επιχείρημα είναι ότι η εφαρμογή ενός εκτεταμένου πακέτου κυρώσεων μπορεί να έχει κόστος και για χώρες που επιδιώκουν να πιέσουν τη Ρωσία.
Το οικονομικό δίλημμα
Από τη μία πλευρά βρίσκεται η επιδίωξη περιορισμού των ρωσικών εσόδων. Από την άλλη, η ανησυχία για τις επιπτώσεις στην αγορά ενέργειας και στην οικονομία. Αυτούς τους κινδύνους επικαλείται η αμερικανική κυβέρνηση για την επανεξέταση.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι οι κυρώσεις θα προκαλούσαν συγκεκριμένη αύξηση στις τιμές. Ούτε εγγυάται ότι η αναστολή θα φέρει φθηνότερα καύσιμα. Μέχρι στιγμής, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει την ανάγκη αξιολόγησης, όχι ένα ολοκληρωμένο και δημοσιοποιημένο αποτέλεσμα αυτής της αξιολόγησης.
5. Η αντίδραση Ζελένσκι: Φόβος για ενίσχυση του Πούτιν
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επέκρινε την απόφαση, προειδοποιώντας ότι θα ενθαρρύνει τον Βλαντίμιρ Πούτιν και θα παρατείνει τον πόλεμο. Χαρακτήρισε λανθασμένη την περαιτέρω παρεμπόδιση των κυρώσεων και εξέφρασε ανησυχία για ενδεχόμενη πρόσθετη χαλάρωση.
Για το Κίεβο, το ζήτημα δεν είναι μόνο δημοσιονομικό ή εμπορικό. Είναι αν η Μόσχα θα δεχθεί μεγαλύτερη πίεση ή θα αποκτήσει επιπλέον περιθώριο να συνεχίσει τις επιχειρήσεις της.
Το αίτημα προς τους συμμάχους
Ο Ζελένσκι εξέφρασε την ελπίδα ότι τα μέτρα μπορούν να επανέλθουν και κάλεσε τους συμμάχους της Ουκρανίας να στηρίξουν δημόσια την εφαρμογή τους.
Η δήλωση αυτή καταγράφει την ουκρανική θέση. Δεν αποτελεί απόδειξη ότι η αναστολή θα παρατείνει υποχρεωτικά τον πόλεμο· είναι η εκτίμηση και η προειδοποίηση του προέδρου μιας χώρας που ζητά μεγαλύτερη οικονομική πίεση στον αντίπαλό της.
6. Γιατί αντιδρά και το Κογκρέσο
Η αντίδραση δεν περιορίστηκε στους Δημοκρατικούς. Μέλη και των δύο κομμάτων επέκριναν την αναστολή ενός πακέτου που είχε εγκριθεί με ευρεία υποστήριξη ως μήνυμα αμερικανικής στήριξης προς την Ουκρανία.
Η πολιτική σύγκρουση αφορά και τη συνέπεια της αμερικανικής στάσης: το Κογκρέσο εγκρίνει πρόσθετη πίεση, ο πρόεδρος υπογράφει τον νόμο και λίγο αργότερα αναστέλλει βασικά μέτρα του.
Τι αξίζει να παρακολουθούμε
Τα επόμενα κρίσιμα σημεία είναι:
Αν η κυβέρνηση δημοσιοποιήσει συγκεκριμένα κριτήρια οικονομικής αξιολόγησης.
Αν καθοριστεί σαφής ημερομηνία νέας απόφασης.
Αν ενεργοποιηθούν ορισμένα μέτρα αντί για ολόκληρο το πακέτο.
Πώς θα αντιδράσουν οι νομοθέτες μετά την επανέναρξη των εργασιών τους.
Αν υπάρξουν νέες διπλωματικές εξελίξεις που θα επηρεάσουν την απόφαση.
Η Βουλή και η Γερουσία βρίσκονται σε διακοπή εργασιών μέχρι μετά την ημέρα των εκλογών, γεγονός που περιορίζει την άμεση κοινοβουλευτική συνέχεια της αντιπαράθεσης.