Η διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου πλησιάζει σε νέες έρευνες βυθού. Ο ρόλος της Γαλλίας, οι άδειες που εκκρεμούν και οι τουρκικές αντιδράσεις με NAVTEX.
Μπορεί ένα υποθαλάσσιο καλώδιο να εξελιχθεί σε δοκιμασία τεχνικής ετοιμότητας, διπλωματικών ισορροπιών και περιφερειακής ασφάλειας; Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου πλησιάζει σε ένα νέο κρίσιμο στάδιο, καθώς προχωρούν οι διαδικασίες για την επανέναρξη των ερευνών βυθού, ενώ η Τουρκία επαναφέρει τις αμφισβητήσεις της μέσω ναυτιλιακών αναγγελιών.
Η γαλλική Nexans έχει υποβάλει αίτημα αδειοδότησης για τις εργασίες, με το υπό γαλλική σημαία ερευνητικό πλοίο «Αμπέιγ Μαρένγκο» να προορίζεται για τη χαρτογράφηση της διαδρομής. Η ελληνική κυβέρνηση επιβεβαιώνει την υποβολή του αιτήματος, χωρίς να έχει ανακοινωθεί οριστική ημερομηνία έναρξης των ερευνών.
Αυτό χρειάζεται να ξεκαθαριστεί από την αρχή: η προετοιμασία έχει προχωρήσει, αλλά δεν προκύπτει ότι έχουν ολοκληρωθεί όλες οι εγκρίσεις ούτε ότι αρχίζει άμεσα η πόντιση του καλωδίου. Το επόμενο βήμα αφορά πρωτίστως τις έρευνες που απαιτούνται για την εξέλιξη του έργου.
1. Τι έχει γίνει και τι παραμένει σε εκκρεμότητα
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι η Nexans, ως ανάδοχος του καλωδιακού έργου, υπέβαλε για λογαριασμό του φορέα υλοποίησης αίτημα για άδεια θαλάσσιων ερευνών. Η διαδικασία περνά από την αρμόδια διυπουργική επιτροπή και τις σχετικές ελληνικές αρχές.
Σύμφωνα με την Καθημερινή, το αίτημα κατατέθηκε στις 8 Οκτωβρίου στην αρμόδια διεύθυνση του υπουργείου Εξωτερικών. Μετά τη θετική γνωμοδότηση, η διαδικασία οδηγείται στην Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού για την έκδοση της σχετικής NAVTEX.
Άλλο προεργασία, άλλο άδεια έναρξης
Τα επιβεβαιωμένα στοιχεία δείχνουν:
Επιλογή εξειδικευμένου ερευνητικού πλοίου.
Υποβολή αιτημάτων για την πραγματοποίηση των εργασιών.
Προετοιμασία της διαδικασίας ναυτιλιακής ενημέρωσης.
Εκκρεμότητα ως προς το τελικό επιχειρησιακό χρονοδιάγραμμα.knews.kathimerini.com+1
Επομένως, η φράση «έτοιμη η τεχνική προεργασία» δεν πρέπει να εκληφθεί ως ανακοίνωση ότι έχει ολοκληρωθεί η μελέτη του βυθού. Αυτή ακριβώς η εργασία αποτελεί βασικό αντικείμενο της επόμενης φάσης.
2. Γιατί οι έρευνες βυθού είναι καθοριστικές
Το έργο, γνωστό ως «Μεγάλη Θαλάσσια Διασύνδεση», αποσκοπεί στη σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα μέσω Κρήτης, με προοπτική μεταγενέστερης επέκτασης προς το Ισραήλ.
Πριν από την εγκατάσταση του καλωδίου χρειάζεται λεπτομερής αποτύπωση της διαδρομής. Οι προγραμματισμένες εργασίες περιλαμβάνουν ωκεανογραφικές και βυθομετρικές έρευνες μεταξύ της περιοχής Κορακιάς Ηρακλείου και της Κύπρου.
Τι θα κάνει το ερευνητικό πλοίο
Η Nexans έχει αναθέσει τις εργασίες βυθού στην εξειδικευμένη εταιρεία Next Geosolutions Europe. Το πλοίο θα συγκεντρώσει στοιχεία που χρειάζονται για τον προσδιορισμό της διαδρομής και των τεχνικών απαιτήσεων εγκατάστασης. Το καλωδιακό σύστημα προβλέπει υποβρύχια καλώδια συνεχούς ρεύματος τάσης 500 κιλοβόλτ.
Αυτό εξηγεί γιατί η παρουσία του πλοίου δεν σημαίνει ότι «αύριο πέφτει το καλώδιο». Η έρευνα είναι αναγκαίο βήμα προετοιμασίας, με δικό της αντικείμενο και διαδικασίες.
3. Η Γαλλία ως «κλειδί» — Τι ισχύει πραγματικά
Ο γαλλικός ρόλος είναι συγκεκριμένος: η Nexans αποτελεί τον ανάδοχο του καλωδιακού συστήματος και το ερευνητικό πλοίο φέρει γαλλική σημαία. Η συμμετοχή αυτή προσδίδει στο έργο ευρωπαϊκή και επιχειρηματική διάσταση πέρα από την ελληνοκυπριακή συνεργασία.
Δεν πρέπει, όμως, να μετατρέπεται αυτόματα σε υπόθεση περί στρατιωτικής εγγύησης. Οι διαθέσιμες πληροφορίες για το ερευνητικό πρόγραμμα δεν αποτελούν από μόνες τους ανακοίνωση γαλλικής στρατιωτικής συνοδείας.
Η σαφής διάψευση της Nexans
Στις 4 Οκτωβρίου, η εταιρεία διέψευσε κατηγορηματικά ότι είχε πραγματοποιήσει ή σχεδίαζε επαφές με τις τουρκικές αρχές για τις επόμενες έρευνες βυθού. Διευκρίνισε ότι ο συντονισμός γίνεται αποκλειστικά με τον φορέα του έργου και τις ελληνικές και κυπριακές αρχές, σύμφωνα με τη σύμβασή της.
Η ανακοίνωση έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή ξεχωρίζει την επιβεβαιωμένη εταιρική διαδικασία από δημοσιεύματα ή εικασίες για παρασκηνιακές συνεννοήσεις.
4. NAVTEX: Ενημέρωση για την ασφάλεια ή πεδίο αντιπαράθεσης;
Η NAVTEX είναι ναυτιλιακή αναγγελία που χρησιμοποιείται για την ενημέρωση των πλοίων και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Στην προκειμένη περίπτωση θα προσδιορίζει την περιοχή και τη διάρκεια των ερευνητικών εργασιών. Δεν υποκαθιστά τις απαιτούμενες εγκρίσεις του έργου.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι πρέπει να προηγηθεί συνεννόηση για δραστηριότητες σε περιοχές όπου προβάλλει δικαιοδοσία. Η Αθήνα απορρίπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, στο οποίο στηρίζεται μέρος της τουρκικής επιχειρηματολογίας.
Προσοχή στη σύγχυση διαφορετικών αναγγελιών
Στις 16 Οκτωβρίου, η Τουρκία εξέδωσε ναυτιλιακές αναγγελίες αμφισβητώντας ελληνικές και κυπριακές αρμοδιότητες. Μία από αυτές αφορούσε την άσκηση «Ευνομία» και βολές νοτίως του Καστελλόριζου στις 19 Οκτωβρίου. Άλλη αμφισβητούσε κυπριακή αναγγελία ενόψει των ερευνών για τη διασύνδεση.
Οι αναγγελίες αυτές σχετίζονται με το ευρύτερο κλίμα έντασης, αλλά δεν είναι όλες η ίδια NAVTEX ούτε αφορούν όλες αποκλειστικά το καλώδιο.
5. Πότε αναμένονται οι επόμενες εξελίξεις
Τα νεότερα ρεπορτάζ τοποθετούν το πιθανό χρονικό παράθυρο για εξελίξεις στο τελευταίο δεκαήμερο του Οκτωβρίου, με ενδεχόμενη μετατόπιση στις αρχές Νοεμβρίου. Πρόκειται για εκτιμήσεις βάσει της αδειοδοτικής διαδικασίας και όχι για επίσημη ημερομηνία απόπλου ή έναρξης εργασιών.
Υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις για τον χρόνο που απαιτείται. Η Καθημερινή αναφέρει ότι υφιστάμενη παράταση ερευνών έως το τέλος του έτους μπορεί να επιτρέψει ταχύτερη διεκπεραίωση, ενώ άλλα δημοσιεύματα περιγράφουν διαδικασία περίπου δύο εβδομάδων.
Το χρονοδιάγραμμα κρίνεται στις εγκρίσεις
Για τον αναγνώστη, τα ουσιαστικά ορόσημα είναι:
Η ολοκλήρωση της αδειοδοτικής διαδικασίας.
Η έκδοση της σχετικής ναυτιλιακής αναγγελίας.
Η επίσημη ενημέρωση για το πεδίο και τη διάρκεια των εργασιών.
Η επιβεβαιωμένη έναρξη των ερευνών.
Μέχρι τότε, τίτλοι περί άμεσης επανεκκίνησης χρειάζονται προσοχή.
6. Τι σημαίνει το έργο για Ελλάδα, Κύπρο και καταναλωτές
Η διασύνδεση αφορά τη δημιουργία ηλεκτρικής σύνδεσης της Κύπρου με την ευρωπαϊκή ηπειρωτική αγορά μέσω Ελλάδας. Γι’ αυτό το έργο έχει ευρωπαϊκή υποστήριξη και στρατηγική σημασία για την περιοχή.
Αυτό δεν ισοδυναμεί με εγγύηση συγκεκριμένης μείωσης στους λογαριασμούς. Τα διαθέσιμα νεότερα στοιχεία αφορούν την προετοιμασία των ερευνών και όχι οριστικοποιημένο κόστος για κάθε καταναλωτή.
Η αξιολόγηση πρέπει να ξεχωρίζει:
Την τεχνική δυνατότητα υλοποίησης.
Την οικονομική και χρηματοδοτική πορεία.
Την ασφάλεια των εργασιών.
Τη μελλοντική λειτουργία του καλωδίου.
Η πρόοδος σε έναν άξονα δεν σημαίνει ότι έχουν λυθεί αυτομάτως όλοι οι υπόλοιποι.