«Δαίδαλος»: Εγκαινιάστηκε ο υπερυπολογιστής στο Λαύριο — Τι φέρνει σε τεχνητή νοημοσύνη, υγεία και πυρκαγιές
Πρόκειται για το ισχυρότερο υπολογιστικό σύστημα που έχει αποκτήσει έως σήμερα η χώρα, με μετρημένη επίδοση 85,69 πεταφλόπς. Η επένδυση των 58,9 εκατ. ευρώ προορίζεται να ενισχύσει την επιστημονική έρευνα και την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Το ενδιαφέρον, όμως, δεν βρίσκεται μόνο στους εντυπωσιακούς αριθμούς. Βρίσκεται στο αν αυτή η ισχύς θα μετατραπεί σε καλύτερα εργαλεία για ερευνητές, χρήσιμες εφαρμογές για επιχειρήσεις και υπηρεσίες που θα αγγίζουν την καθημερινότητα.
1. Τι είναι ο «Δαίδαλος» και πόσο ισχυρός είναι
Ο «Δαίδαλος» είναι μια εθνική υποδομή υψηλών υπολογιστικών επιδόσεων, σχεδιασμένη για απαιτητική επιστημονική επεξεργασία και ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης. Δεν είναι ένας υπολογιστής για συνηθισμένες εργασίες γραφείου, αλλά ένα σύστημα στο οποίο θα στηριχθούν σύνθετες ερευνητικές και επιχειρηματικές εφαρμογές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν κατά τα εγκαίνια:
Η μετρημένη υπολογιστική επίδοση ανέρχεται σε 85,69 πεταφλόπς.
Το σύστημα καταλαμβάνει την 31η θέση στην παγκόσμια κατάταξη TOP500.
Βρίσκεται στην 23η θέση της κατάταξης Green500 για την ενεργειακή αποδοτικότητα.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου είναι 58,9 εκατ. ευρώ.
Οι κατατάξεις δεν λένε όλη την ιστορία
Οι αριθμοί αποτυπώνουν τις επιδόσεις της υποδομής. Δεν αποδεικνύουν από μόνοι τους ότι έχουν ήδη αναπτυχθεί νέες θεραπείες, επιχειρηματικά προϊόντα ή συστήματα πρόβλεψης φυσικών καταστροφών.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός διευκρίνισε ότι, μετά τις πρώτες δοκιμές, θα μπορεί να αξιοποιηθεί πλήρως η υπολογιστική δύναμη του συστήματος. Τα εγκαίνια αποτελούν, επομένως, σημαντική αφετηρία και όχι ολοκλήρωση όλων των επόμενων εφαρμογών.
2. Από το βιομηχανικό Λαύριο στις ψηφιακές υποδομές
Η εγκατάσταση στεγάζεται στο ιστορικό κτίριο του πρώην ηλεκτρικού σταθμού του Τεχνολογικού Πολιτιστικού Πάρκου Λαυρίου. Η επιλογή συνδέει τη βιομηχανική ιστορία της περιοχής με τη σύγχρονη έρευνα και την ψηφιακή τεχνολογία.
Στη συζήτησή του με τον δημοσιογράφο Τίμο Κουρεμένο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε ακριβώς σε αυτή τη μετάβαση: από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στις αρχές του περασμένου αιώνα, σε μια υποδομή προηγμένων υπολογισμών.
Το πολιτικό στοίχημα της τεχνολογικής αυτονομίας
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Ελλάδα χρειάζεται δικές της υποδομές ώστε να μειώσει την εξάρτησή της από υπολογιστικούς πόρους που ελέγχονται αλλού. Συνέδεσε αυτή την επιλογή με την έρευνα, τις επιχειρήσεις και τις υπηρεσίες του κράτους.
Η κυβερνητική φιλοδοξία είναι σαφής. Η επιτυχία της, ωστόσο, θα κριθεί από το πόσοι φορείς θα αποκτήσουν ουσιαστική πρόσβαση και τι θα καταφέρουν να δημιουργήσουν.
3. Ο «Φάρος» και η πρόσβαση ερευνητών και επιχειρήσεων
Ο «Δαίδαλος» θα αποτελέσει τον υπολογιστικό πυρήνα του ελληνικού εργοστασίου τεχνητής νοημοσύνης «Φάρος», ενός από τα πρώτα αντίστοιχα εγχειρήματα του αναπτυσσόμενου ευρωπαϊκού δικτύου.
Η σχέση των δύο είναι σημαντική: ο υπερυπολογιστής παρέχει την υποδομή, ενώ ο «Φάρος» καλείται να συμβάλει στην αξιοποίησή της από το ερευνητικό και επιχειρηματικό οικοσύστημα. Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι στόχος είναι η συνεχής και πλήρης χρήση των διαθέσιμων δυνατοτήτων.
Ποιοι προορίζεται να ωφεληθούν
Η υποδομή θα παρέχει υπολογιστικούς πόρους σε:
Πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.
Νεοφυείς επιχειρήσεις.
Μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Δημόσιους φορείς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ανακοινωθεί ανεμπόδιστη πρόσβαση για κάθε ενδιαφερόμενο από την ημέρα των εγκαινίων. Τα πρακτικά επόμενα βήματα, οι όροι και οι διαθέσιμες υπηρεσίες είναι εκείνα που θα δείξουν πόσο εύκολα η υποδομή μετατρέπεται σε πραγματικό εργαλείο.
4. Υγεία και έρευνα: Δυνατότητες χωρίς εύκολες υποσχέσεις
Η υγεία και οι επιστήμες ζωής περιλαμβάνονται στους τομείς που αναφέρθηκαν κατά την παρουσίαση των δυνατοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης και της νέας υποδομής. Ο πρωθυπουργός συνέδεσε τη διαθεσιμότητα υπολογιστικής ισχύος με την προσέλκυση ερευνητών και επιχειρήσεων, μεταξύ άλλων στη βιοτεχνολογία.
Η αξία του «Δαίδαλου» βρίσκεται στο ότι μπορεί να δώσει περισσότερο χώρο σε απαιτητική έρευνα. Δεν προκύπτει, όμως, από τις ανακοινώσεις των εγκαινίων ότι παραδίδεται ήδη κάποιο συγκεκριμένο νέο διαγνωστικό σύστημα στα νοσοκομεία.
Η υποδομή δεν υποκαθιστά την επιστημονική τεκμηρίωση
Χρειάζεται να ξεχωρίζουμε τρία στάδια: την ύπαρξη του υπολογιστικού συστήματος, την ανάπτυξη μιας εφαρμογής και την αξιολόγησή της πριν από την πραγματική χρήση.
Γι’ αυτό η αναφορά σε «νέα εποχή στην υγεία» περιγράφει μια δυνατότητα και μια κατεύθυνση. Δεν αποτελεί εγγύηση άμεσου κλινικού αποτελέσματος για τον ασθενή.
5. Πυρκαγιές: Από την αναγνώριση καπνού στην πρόβλεψη εξάπλωσης
Στην πολιτική προστασία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε δύο συγκεκριμένα παραδείγματα εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης: την αναγνώριση καπνού από drones και τα μοντέλα εκτίμησης της κίνησης μιας πυρκαγιάς.
Περιέγραψε εργαλεία που βοηθούν να διακρίνεται αν μια εικόνα δείχνει πραγματική φωτιά ή σκόνη από όχημα. Ανέφερε επίσης την προοπτική ανάπτυξης μοντέλων που θα προβλέπουν ακριβέστερα πώς θα εξελιχθεί ένα πύρινο μέτωπο.
Τι συνδέεται ήδη με τον «Δαίδαλο»;
Η ομιλία δεν αποδεικνύει ότι όλα τα υπάρχοντα συστήματα επιτήρησης λειτουργούν ήδη μέσω του νέου υπερυπολογιστή. Ούτε σημαίνει ότι ένα υπολογιστικό μοντέλο θα μπορεί να προβλέπει χωρίς σφάλμα κάθε πυρκαγιά.
Η ουσία είναι η δημιουργία ισχυρότερου περιβάλλοντος για την ανάπτυξη εφαρμογών με πρακτική χρησιμότητα. Η επιχειρησιακή τους αποτελεσματικότητα θα πρέπει να αξιολογείται χωριστά.
6. Το ελληνικό στοίχημα είναι οι εφαρμογές
Ο πρωθυπουργός διευκρίνισε ότι η Ελλάδα δεν φιλοδοξεί να ανταγωνιστεί τους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς στην ανάπτυξη των πιο προηγμένων βασικών μοντέλων. Έθεσε ως προτεραιότητα τη δημιουργία εφαρμογών με πραγματική χρησιμότητα και οικονομική προοπτική.
Ως παράδειγμα μελλοντικής εξέλιξης περιέγραψε τη δυνατότητα φωνητικής συνομιλίας με το gov.gr, ώστε ο πολίτης να θέτει ερωτήματα και να λαμβάνει απαντήσεις. Πρόκειται για κατεύθυνση που παρουσίασε, όχι για υπηρεσία που παραδόθηκε μαζί με τον υπερυπολογιστή.
Πώς θα μετρηθεί η επιτυχία
Τα ουσιαστικά ερωτήματα για την επόμενη περίοδο είναι:
Πόσες ερευνητικές ομάδες θα χρησιμοποιήσουν την υποδομή;
Ποιες επιχειρήσεις θα αναπτύξουν προϊόντα ή υπηρεσίες;
Πόσο αποτελεσματικά θα αξιοποιείται η διαθέσιμη ισχύς;
Ποιο αποτέλεσμα θα μπορεί να δει ο πολίτης;
Ο Μητσοτάκης έθεσε αντίστοιχα κριτήρια, εστιάζοντας στη νέα έρευνα και στις επιχειρήσεις που θα δημιουργηθούν ή θα αναπτυχθούν πάνω στη συγκεκριμένη υποδομή.