Ο Δήμος Νάξου προσφεύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά του νέου χωροταξικού ΑΠΕ.
Τι συμβαίνει όταν ένα ολόκληρο νησί αποφασίζει ομόφωνα να πει «όχι»;
Η Νάξος, το μεγαλύτερο νησί των Κυκλάδων, βρίσκεται σε ανοιχτή αντιπαράθεση με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Το Δημοτικό Συμβούλιο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων αποφάσισε να προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, διεκδικώντας να αποτραπεί η περαιτέρω επιβάρυνση του νησιωτικού τοπίου από νέες μεγάλης κλίμακας αιολικές εγκαταστάσεις.
Το θέμα δεν είναι απλώς τεχνικό ή νομικό. Αγγίζει τον πυρήνα της ταυτότητας ενός τόπου που ζει από τον τουρισμό, την πρωτογενή παραγωγή και το απαράμιλλο κυκλαδίτικο τοπίο.
Τι προβλέπει το νέο χωροταξικό πλαίσιο
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ εγκρίθηκε με υπουργική απόφαση τον Αύγουστο του 2026 και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Δ΄ 694/19.8.2026, αντικαθιστώντας το παλιό πλαίσιο του 2008.
Η βασική ρύθμιση για τα νησιά είναι σαφής: δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση νέων αιολικών σταθμών σε νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με ελάχιστες εξαιρέσεις για κρίσιμες υποδομές ή ασφάλεια του συστήματος.
Η Νάξος, με έκταση περίπου 430 τ.χλμ., δεν εμπίπτει στον γενικό αποκλεισμό. Παραμένει, μαζί με την Άνδρο και άλλα μεγάλα νησιά, στις περιοχές όπου επιτρέπεται υπό όρους η ανάπτυξη αιολικών.
Ωστόσο, το πλαίσιο εφαρμόζεται σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας:
Η Δημοτική Ενότητα Νάξου αποκλείεται λόγω κατάταξής της στην κατηγορία Β του Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό.
Αντίθετα, η Δημοτική Ενότητα Δρυμαλίας παραμένει στις Περιοχές Αιολικής Καταλληλότητας.
Ακόμη και εκεί ισχύουν αυστηρότερα φίλτρα: ειδική μελέτη τοπίου, περιορισμοί σε περιοχές Natura 2000 και ανώτατο ποσοστό κάλυψης εδάφους 4% ανά Δημοτική Ενότητα.
Γιατί αντιδρά η Νάξος – Τα βασικά επιχειρήματα
Η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου δεν ήρθε τυχαία. Οι ανησυχίες είναι συγκεκριμένες και πολυεπίπεδες:
Τοπίο και οπτική επιβάρυνση: Οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες είναι σημαντικά μεγαλύτερες σε ύψος και διάμετρο δρομέα από τις παλαιότερες μηχανές. Το κυκλαδίτικο τοπίο, με τις χαμηλές κορυφογραμμές και τις ανοιχτές θέες, αλλοιώνεται δραστικά.
Τουρισμός: Η Νάξος βασίζεται στην αυθεντικότητα και τη φυσική ομορφιά. Μεγάλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις θεωρούνται ασύμβατες με το brand του νησιού.
Περιβαλλοντικές επιπτώσεις: Αποψίλωση, εκβραχισμοί, επιπτώσεις σε ορνιθοπανίδα και οικοσυστήματα, ιδιαίτερα σε περιοχές Natura.
Φέρουσα ικανότητα: Το νησί θεωρεί ότι έχει ήδη φτάσει ή ξεπεράσει τα όρια αντοχής του.
Οι κάτοικοι και οι τοπικοί φορείς τονίζουν ότι δεν είναι κατά των ΑΠΕ γενικά, αλλά κατά έργων μεγάλης κλίμακας που δεν εξυπηρετούν ουσιαστικά τις τοπικές ανάγκες και επιβαρύνουν δυσανάλογα το περιβάλλον και την οικονομία του τόπου.
Τι υπάρχει ήδη και τι εκκρεμεί
Στην περιοχή της Κορώνου λειτουργεί ήδη το αιολικό πάρκο στη θέση «Αμμόμαξη», ισχύος 7,56 MW, με ανεμογεννήτριες παλαιότερης τεχνολογίας.
Παράλληλα, παραμένουν ανοιχτές αδειοδοτικές εκκρεμότητες από το παρελθόν:
Το αιολικό πάρκο «Βουρλάς» (περίπου 13 ανεμογεννήτριες, 29,9 MW μετά από τροποποιήσεις).
Το αιολικό πάρκο «Δίστομος» (16 ανεμογεννήτριες, 36,8 MW αρχικά).
Αυτά τα έργα είχαν ενταχθεί σε κοινή ΑΕΠΟ το 2014, με διαδοχικές τροποποιήσεις τα επόμενα χρόνια. Ο Δήμος και άλλοι φορείς των Κυκλάδων είχαν προσφύγει δικαστικά ήδη από το 2015. Η υπόθεση συζητήθηκε στο ΣτΕ το 2023 και η απόφαση εξακολουθεί να εκκρεμεί – περισσότερα από τρία χρόνια μετά.
Η νομική μάχη και οι επόμενες κινήσεις
Ο Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων έχει ήδη ξεκινήσει την προετοιμασία της προσφυγής κατά του νέου χωροταξικού. Η προθεσμία κατάθεσης τοποθετείται περίπου στα μέσα Νοεμβρίου 2026.
Παράλληλα, προγραμματίζονται ενημερωτικές ημερίδες με επιστήμονες για την ενημέρωση των πολιτών και των τοπικών παραγόντων. Υπάρχει συζήτηση για ευρύτερο συντονισμό με άλλους δήμους των Κυκλάδων και την Περιφερειακή Ένωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου.
Η Άνδρος έχει ήδη ανοίξει τον δρόμο με τη δική της προσφυγή, δημιουργώντας ένα ευρύτερο μέτωπο τοπικών κοινωνιών που αντιδρούν στο νέο πλαίσιο.
Τι σημαίνει για τον αναγνώστη και το μέλλον
Η υπόθεση της Νάξου δεν αφορά μόνο ένα νησί. Αφορά το πώς η χώρα ισορροπεί ανάμεσα στην αναγκαία ενεργειακή μετάβαση και την προστασία του τοπίου, του τουρισμού και της ταυτότητας των τόπων.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι απλό και ουσιαστικό:
Μπορεί η πράσινη ανάπτυξη να γίνει με τρόπο που σέβεται τη φέρουσα ικανότητα και τον χαρακτήρα των νησιών, ή θα συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως «θυσία χωρίς αντίκρισμα» για τις τοπικές κοινωνίες;
Η Νάξος διάλεξε να δώσει τη μάχη νομικά και θεσμικά. Το Συμβούλιο της Επικρατείας θα κληθεί σύντομα να αποφανθεί. Μέχρι τότε, το νησί παραμένει «στο πόδι» – και η συζήτηση για το μέλλον των Κυκλάδων μόλις άρχισε.