Σαφές μήνυμα προς την Τεχεράνη έστειλε ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, σε μια περίοδο που οι σχέσεις Βηρυτού–Ιράν βρίσκονται ήδη υπό έντονη πίεση. Η φράση του, «η χώρα μας είναι δική μας», αποτυπώνει την προσπάθεια της λιβανικής προεδρίας να χαράξει πιο αυτόνομη γραμμή απέναντι στην ιρανική επιρροή και ειδικά στον ρόλο της Χεζμπολάχ.
Η παρέμβαση αυτή δεν έρχεται σε κενό αέρος. Το τελευταίο διάστημα, ο Λίβανος έχει κινηθεί πιο επιθετικά απέναντι στην Τεχεράνη, φτάνοντας μέχρι και την απέλαση του διορισμένου Ιρανού πρεσβευτή, ενώ ταυτόχρονα έχει κηρύξει ανεπιθύμητους παράγοντες που συνδέονται με τη λιβανέζικη κρίση ασφαλείας. Το νέο επεισόδιο προσθέτει ακόμη έναν κρίκο σε μια αλυσίδα αντιπαραθέσεων που συνδέονται με τον πόλεμο στη Γάζα, τη σύγκρουση Ισραήλ–Χεζμπολάχ και τις ευρύτερες περιφερειακές ισορροπίες.
Το μήνυμα Αούν
Ο Ζοζέφ Αούν κατηγόρησε τη Χεζμπολάχ ότι επιδιώκει την αποσταθεροποίηση του Λιβάνου προς όφελος του Ιράν, ανεβάζοντας τους τόνους απέναντι στο σιιτικό κίνημα που για δεκαετίες αποτελεί τον βασικό φορέα επιρροής της Τεχεράνης στη χώρα. Η τοποθέτησή του έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς προέρχεται από τον ανώτατο πολιτειακό άρχοντα του Λιβάνου και όχι από κάποιο κομματικό σχήμα ή υπουργό.
Η κεντρική ιδέα του μηνύματός του είναι ότι ο Λίβανος δεν μπορεί να λειτουργεί ως πεδίο διαπραγμάτευσης τρίτων δυνάμεων. Στην πράξη, ο Αούν επιχειρεί να ενισχύσει την εικόνα ενός κράτους που θέλει να επανακτήσει έλεγχο σε ένα περιβάλλον όπου οι ένοπλες οργανώσεις, οι ξένες επιρροές και οι περιφερειακές συγκρούσεις συχνά υπερισχύουν των θεσμών.
Γιατί τώρα
Η χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη. Σύμφωνα με το πρόσφατο ρεπορτάζ του Reuters που αναπαρήγαγε η ΕΡΤ, το Ιράν έχει ζητήσει να συμπεριληφθεί ο Λίβανος σε οποιαδήποτε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, συνδέοντας ουσιαστικά το λιβανικό μέτωπο με τις ευρύτερες διαπραγματεύσεις του με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Αυτή ακριβώς η στάση φαίνεται να ενόχλησε τη Βηρυτό, η οποία δεν θέλει να εμφανίζεται ως παράρτημα των ιρανικών υπολογισμών.
Η σύγκρουση με την Τεχεράνη
Η αντιπαράθεση Λιβάνου–Ιράν έχει περάσει πλέον από το επίπεδο των υπαινιγμών στο πεδίο των επίσημων μέτρων. Στα τέλη Μαρτίου, ο Λίβανος απέλασε τον Ιρανό πρεσβευτή και ανακάλεσε τον δικό του από την Τεχεράνη, ουσιαστικά παγώνοντας τις διπλωματικές σχέσεις. Η απόφαση αυτή ελήφθη μετά από κατηγορίες ότι οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν καθοδηγούν επιχειρήσεις της Χεζμπολάχ εναντίον του Ισραήλ από λιβανικό έδαφος.
Αυτό δείχνει ότι η κρίση δεν είναι μόνο ρητορική. Υπάρχει πλέον και διπλωματικό κόστος, με τη λιβανική πλευρά να επιχειρεί να διαχωριστεί από την ιρανική επιρροή σε μια περίοδο που ο έλεγχος της Χεζμπολάχ έχει αποδυναμωθεί έπειτα από σφοδρές συγκρούσεις με το Ισραήλ. Η αποδυνάμωση αυτή αλλάζει και τους συσχετισμούς στο εσωτερικό του Λιβάνου, όπου διαφορετικές πολιτικές και θρησκευτικές ομάδες διεκδικούν πλέον μεγαλύτερο χώρο.
Ο ρόλος της Χεζμπολάχ
Η Χεζμπολάχ παραμένει ο βασικός παράγοντας που συνδέει τον Λίβανο με το Ιράν. Σύμφωνα με το ERTNews, η ιρανική πλευρά επιδιώκει οποιαδήποτε συμφωνία να περιλαμβάνει και το τέλος των επιθέσεων εναντίον της λιβανέζικης οργάνωσης, ενώ πηγές αναφέρουν ότι η Χεζμπολάχ έχει λάβει «εγγυήσεις» από την Τεχεράνη. Αυτό αποδεικνύει ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται στη διπλωματία, αλλά αγγίζει και τη στρατιωτική διάσταση της σύγκρουσης.
Το διακύβευμα για τη Βηρυτό
Για την κυβέρνηση του Λιβάνου, το ζητούμενο είναι να αποφύγει τη μετατροπή της χώρας σε μόνιμο πεδίο αναμέτρησης. Η επίσημη γραμμή της Βηρυτού φαίνεται να επιδιώκει μεγαλύτερη κρατική αυτονομία, την ώρα που η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να έχει πολιτικό και στρατιωτικό βάρος. Η σύγκρουση γύρω από το ποιος ελέγχει την ασφάλεια και ποιος εκπροσωπεί τη χώρα στο εξωτερικό παραμένει ανοιχτή.
Η Τεχεράνη, από την άλλη, αντιμετωπίζει τον Λίβανο ως κρίσιμο κρίκο στο περιφερειακό της δίκτυο επιρροής. Γι’ αυτό και η προσπάθειά της να εντάξει το λιβανικό μέτωπο σε οποιαδήποτε εκεχειρία δεν είναι μια λεπτομέρεια, αλλά στρατηγική επιλογή.
Τι σημαίνει για την περιοχή
Η νέα ρητορική του Αούν υποδηλώνει ότι ο Λίβανος επιχειρεί να απομακρυνθεί, έστω σταδιακά, από την εικόνα του «αδύναμου κρίκου» στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, όμως, η χώρα παραμένει εγκλωβισμένη σε μια εύθραυστη ισορροπία, με τις σχέσεις της με το Ιράν, τις πιέσεις του Ισραήλ και τις εσωτερικές της διαιρέσεις να αλληλοτροφοδοτούνται.
Το μήνυμα «η χώρα μας είναι δική μας» δεν είναι απλώς μια φράση υψηλής πολιτικής έντασης. Είναι μια δήλωση κυριαρχίας σε μια περιοχή όπου η κυριαρχία αμφισβητείται συνεχώς από ένοπλους δρώντες, ξένες παρεμβάσεις και διαρκείς γεωπολιτικές ανακατατάξεις.
Επόμενα βήματα
Η εξέλιξη της αντιπαράθεσης θα εξαρτηθεί από δύο παράλληλες κινήσεις: τις αποφάσεις της Βηρυτού για το εσωτερικό μέτωπο και το πώς θα κινηθεί η Τεχεράνη στις διαπραγματεύσεις για εκεχειρία και περιφερειακή σταθερότητα. Αν ο Λίβανος επιμείνει στη σκληρή γραμμή, τότε η διπλωματική απόσταση από το Ιράν θα μεγαλώσει. Αν όμως η ένταση στο πεδίο κλιμακωθεί ξανά, η χώρα κινδυνεύει να γίνει πάλι το κέντρο μιας σύγκρουσης που δεν ελέγχει πλήρως.
Η υπόθεση δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία στον Λίβανο και πόσο δύσκολο είναι να υπάρξει σταθερότητα όταν η εσωτερική πολιτική διαπλέκεται τόσο στενά με τις περιφερειακές επιδιώξεις.