Οι ΗΠΑ αλλάζουν το αμυντικό τους αποτύπωμα στην Ευρώπη
Οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζουν να μειώσουν σημαντικά τα αεροσκάφη και άλλα στρατιωτικά μέσα που διαθέτουν στο ΝΑΤΟ για την Ευρώπη, σε μια κίνηση που δείχνει σαφή μετατόπιση της αμερικανικής στρατηγικής. Σύμφωνα με τα τελευταία δημοσιεύματα, η Ουάσινγκτον θέλει οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο της αεροπορικής και ναυτικής ισχύος της Συμμαχίας.
Η αποκάλυψη έρχεται λίγες εβδομάδες μετά τις πρώτες αναφορές ότι οι ΗΠΑ προετοιμάζουν μείωση των δυνάμεων που είναι διαθέσιμες στο λεγόμενο NATO Force Model, το πλαίσιο δηλαδή των δυνάμεων που μπορούν να ενεργοποιηθούν σε περίπτωση κρίσης. Το μήνυμα της Ουάσινγκτον είναι πως η Ευρώπη πρέπει να στηριχθεί περισσότερο στις δικές της δυνατότητες, ενώ οι αμερικανικοί πόροι θα ανακατευθυνθούν αλλού.
Τι αλλάζει στα αμερικανικά μέσα
Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία που επικαλούνται διεθνή ΜΜΕ, το αμερικανικό σχέδιο περιλαμβάνει μείωση των μαχητικών αεροσκαφών F-16 και F-15E που είναι διαθέσιμα για το ΝΑΤΟ από περίπου 150 σε 100. Παράλληλα, αναφέρεται ότι θα μειωθούν και τα αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού, ενώ η Ουάσινγκτον σκοπεύει να περιορίσει και τη διάθεση πολεμικών πλοίων, ακόμη και υποβρυχίων, σε σενάρια κρίσης.
Το Reuters μετέδωσε ότι ο ανώτατος αμερικανός στρατηγός που ενημέρωσε τους συμμάχους τόνισε πως οι ΗΠΑ αναμένουν από την Ευρώπη και τον Καναδά να καλύψουν γρήγορα τα κενά σε επανδρωμένα και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αλλά και σε ναυτικές δυνατότητες. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι πως η Ουάσινγκτον δεν εγκαταλείπει το ΝΑΤΟ, αλλά μειώνει τη δική της συμμετοχή σε κρίσιμες πτυχές της επιχειρησιακής σχεδίασης.
Γιατί αυτά τα μέσα είναι κρίσιμα
Τα μαχητικά, τα αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού και τα πολεμικά πλοία δεν είναι απλώς «υποστηρικτικά» στοιχεία. Σε μια κρίση, καθορίζουν πόσο γρήγορα μπορεί να κινηθεί η Συμμαχία, πόσο μακριά μπορεί να επιχειρήσει και πόσο πειστική είναι η αποτροπή της. Η μείωσή τους σημαίνει ότι η Ευρώπη θα πρέπει να οργανώσει πιο αυτόνομη άμυνα, κάτι που μέχρι τώρα βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στην αμερικανική υπεροχή.
Το μήνυμα προς τους συμμάχους
Η αμερικανική πλευρά φέρεται να έχει συνδέσει την αλλαγή με τη στρατηγική επιμερισμού βαρών και με την ευρύτερη λογική ενός «ΝΑΤΟ 3.0», όπως περιγράφεται από αμερικανικούς και νατοϊκούς κύκλους. Το επιχείρημα της Ουάσινγκτον είναι ότι τα νέα αμυντικά σχέδια πρέπει να είναι πιο ρεαλιστικά και να μη στηρίζονται υπερβολικά στις αμερικανικές δυνάμεις, οι οποίες χρειάζονται και σε άλλα γεωπολιτικά μέτωπα.
Από τη σκοπιά της Ευρώπης, η κίνηση αυτή λειτουργεί ως καμπανάκι. Οι σύμμαχοι καλούνται να προσθέσουν αεροσκάφη, drones και πλοία στα νατοϊκά σχέδια, εφόσον θέλουν η Συμμαχία να διατηρήσει την επιχειρησιακή της ισχύ χωρίς καθυστέρηση. Η απαίτηση για αυξημένες αμυντικές δαπάνες έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη δύσκολη συζήτηση για το ποιος πληρώνει και ποιος αναλαμβάνει το επιχειρησιακό βάρος.
Τι σημαίνει για την ευρωπαϊκή ασφάλεια
Η Ευρώπη καλείται πλέον να καλύψει μεγαλύτερο μέρος της συμβατικής αποτροπής μόνη της. Αυτό δεν αφορά μόνο την αγορά νέου υλικού, αλλά και τη διαλειτουργικότητα, τα αποθέματα πυρομαχικών, την εκπαίδευση προσωπικού και την ικανότητα ταχείας ανάπτυξης δυνάμεων σε μια κρίση.
Για χώρες της Ανατολικής και Βόρειας Ευρώπης, η αλλαγή αυτή αγγίζει άμεσα το αίσθημα ασφάλειας, καθώς η αμερικανική «ομπρέλα» ήταν το πιο σταθερό στοιχείο της αποτροπής για δεκαετίες. Αν η μείωση στα διαθέσιμα αεροσκάφη και πλοία προχωρήσει χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση από τους Ευρωπαίους, η Συμμαχία θα χρειαστεί να ανασχεδιάσει πιο επιθετικά την αμυντική της αρχιτεκτονική.
Η επόμενη φάση
Οι λεπτομέρειες αναμένεται να ξεκαθαρίσουν περισσότερο σε επόμενες συναντήσεις και ενημερώσεις προς τους συμμάχους, καθώς η αλλαγή προς την ανακατανομή των μέσων δεν γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη. Ωστόσο, το μήνυμα είναι ήδη καθαρό: η Ουάσινγκτον ζητά από την Ευρώπη να σηκώσει μεγαλύτερο βάρος στην άμυνα της ηπείρου της.
Το αν η μετάβαση αυτή θα γίνει ομαλά ή θα προκαλέσει νέες εντάσεις στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ θα φανεί από το πόσο γρήγορα οι Ευρωπαίοι θα καλύψουν το κενό σε αεροπορικά και ναυτικά μέσα. Για τη Συμμαχία, πρόκειται για μια από τις πιο χαρακτηριστικές αλλαγές στη μεταπολεμική της ισορροπία.