Η κυβέρνηση και το κοινοβούλιο ενέκριναν νομοθεσία που επιταχύνει τις διαδικασίες επαναπροώθησης μεταναστών, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου για τη δημιουργία «κέντρων επιστροφών» σε στρατηγικές περιοχές της χώρας. Η αλλαγή στοχεύει στην ταχύτερη διεκπεραίωση αιτημάτων ασύλου και στην αποσυμφόρηση των δομών φιλοξενίας, ενώ θέτει νέες διαδικασίες ταυτοποίησης και διοικητικής κράτησης για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.
Νόμος και κύρια μέτρα
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο εισάγει μέτρα για γρήγορες διοικητικές διαδικασίες και διευρυμένες προθεσμίες αποφάσεων, με στόχο τη μείωση του χρόνου αναμονής για αποφάσεις επιστροφής. Η κυβέρνηση προβλέπει την ίδρυση κέντρων επιστροφών κοντά σε κομβικά σημεία εισόδου, όπου θα ολοκληρώνονται οι διαδικασίες ταυτοποίησης και θα οργανώνονται οι απελάσεις. Παράλληλα, προβλέπονται συνεργασίες με τρίτες χώρες για επανεισδοχή και διεκπεραίωση εγγράφων ταυτοποίησης.
Διοικητική επιτάχυνση αποφάσεων ασύλου.
Ενίσχυση ταυτοποίησης και βιομετρικών δεδομένων.
Δημιουργία κέντρων επιστροφών σε νησιά και σύνορα.
Συμφωνίες επανεισδοχής με τρίτες χώρες.
Ανθρωπιστικές και νομικές ανησυχίες
Η ταχύτερη διαδικασία επαναπροώθησης εγείρει ανησυχίες ανθρωπιστικού χαρακτήρα και νομικής προστασίας, ιδίως για ευάλωτες ομάδες όπως ασυνόδευτα παιδιά, θύματα trafficking και αιτούντες άσυλο με ιατρικές ανάγκες. Διεθνείς οργανισμοί και ΜΚΟ επισημαίνουν την ανάγκη διασφάλισης της πρόσβασης σε ένδικα μέσα, νομική συμβουλευτική και ανεξάρτητες διαδικασίες εκτίμησης του κινδύνου πριν την επιστροφή. Οι νομικοί τονίζουν ότι η επιτάχυνση δεν πρέπει να υποσκάπτει δικαιώματα σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Επιπτώσεις στην ασφάλεια και τη διαχείριση
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τα κέντρα επιστροφών ως εργαλείο διαχείρισης ροών και βελτίωσης της ασφάλειας, με τεχνική υποστήριξη για καταγραφή, φύλαξη και συντονισμό πτήσεων επιστροφής. Ταυτόχρονα, αναφέρονται απαιτήσεις για πρόσθετο προσωπικό, εκπαιδευμένα σώματα φύλαξης και διαλειτουργικά πληροφοριακά συστήματα για την ανταλλαγή δεδομένων με διεθνείς φορείς. Οι οικονομικοί πόροι και η διοικητική ικανότητα θα κρίνουν την αποτελεσματικότητα του μέτρου.
Τεχνικές λεπτομέρειες και επόμενα βήματα
Η εφαρμογή περιλαμβάνει τεχνικά στοιχεία: χρήση βιομετρικών, ψηφιακή καταγραφή αιτήσεων, προδιαγραφές ασφαλείας στις υποδομές και χρονοδιαγράμματα για την ενεργοποίηση των κέντρων. Η κυβέρνηση σχεδιάζει πιλοτικά κέντρα πριν την κλίμακα εφαρμογή, ενώ προγραμματίζονται εκπαιδεύσεις για προσωπικό και συνεργασίες με ευρωπαϊκά όργανα για χρηματοδότηση και τεχνική βοήθεια. Η νομοθεσία προβλέπει επίσης μηχανισμούς εποπτείας και αναφορών για να αντιμετωπιστούν παρατυπίες.