Κλιμάκωση ρητορικής από τον Τραμπ
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συνέχισε τη σκληρή ρητορική του για τον πόλεμο με το Ιράν, προαναγγέλλοντας
«πολύ σκληρά» πλήγματα σε περίπτωση που η Τεχεράνη δεν υποχωρήσει στις αμερικανικές απαιτήσεις.Σε δημόσιες τοποθετήσεις του έχει περιγράψει την επιχείρηση κατά του ιρανικού καθεστώτος ως «αποφασιστική» για να «συντριβεί» η πυρηνική και πυραυλική απειλή, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο κλιμάκωσης με νέα κύματα βομβαρδισμών.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι οι ΗΠΑ «δεν μπορούν να ανεχθούν άλλο» τις κινήσεις της Τεχεράνης και ότι ο στόχος είναι να αποτραπεί οριστικά η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν, ακόμη και με τη χρήση «ταχύτατης και βίαιης» στρατιωτικής ισχύος.
Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος εμφανίζει την επιχείρηση ως ευκαιρία για «στρατηγική αποδυνάμωση» του ιρανικού καθεστώτος, συνδυάζοντας κυρώσεις και διαρκείς αεροπορικές επιδρομές.
Η απάντηση της Τεχεράνης: «Δεν θα παραδοθούμε»
Απέναντι στις απειλές για «πολύ σκληρά» πλήγματα, η ιρανική ηγεσία διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί καμία μορφή «παράδοσης» και ότι θα συνεχίσει να απαντά στρατιωτικά και πολιτικά.
Ιρανοί αξιωματούχοι κατηγορούν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για επιθέσεις σε αστικές περιοχές, υποστηρίζοντας ότι η χώρα ασκεί «νόμιμη άμυνα» και ότι ο στόχος της Ουάσινγκτον είναι η αλλαγή καθεστώτος και όχι η «πυρηνική ασφάλεια».
Στις εσωτερικές δηλώσεις, η Τεχεράνη προβάλλει σκληρή γραμμή, τονίζοντας ότι:
Η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν θα υποκύψει σε εκβιασμούς».
Κάθε νέα αμερικανική επίθεση θα συναντά «συμμετρική ή και ασύμμετρη» απάντηση.
Ο ιρανικός λαός καλείται να αντέξει τις πιέσεις και να στηρίξει την «εθνική αντίσταση».
Η ιρανική κυβέρνηση επιμένει επίσης ότι δεν διαθέτει ενεργό πρόγραμμα κατασκευής πυρηνικού όπλου, κατηγορώντας τις ΗΠΑ ότι επαναλαμβάνουν «σενάρια» αντίστοιχα με εκείνα που χρησιμοποιήθηκαν πριν την εισβολή στο Ιράκ.
Στόχοι των ΗΠΑ και κίνδυνος παρατεταμένου πολέμου
Ενώ ο Τραμπ υπόσχεται «πολύ σκληρά» πλήγματα, οι διακηρυγμένοι στόχοι της Ουάσινγκτον εμφανίζονται συχνά μεταβαλλόμενοι – από την «αποτροπή πυρηνικού Ιράν» μέχρι την «ευκαιρία για αλλαγή καθεστώτος», γεγονός που προκαλεί ανησυχία σε συμμάχους και αναλυτές.
Το επίσημο αφήγημα κάνει λόγο για:
Καταστροφή πυρηνικών και πυραυλικών υποδομών.
Αποδυνάμωση του Ιρανικού Σώματος Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
Περιορισμό των ιρανικών «δικτύων επιρροής» στην περιοχή.
Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία διατηρεί ακόμη σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες και δίκτυα συμμάχων (Χεζμπολάχ, ένοπλες ομάδες σε Ιράκ, Συρία, Υεμένη), που μπορούν να συνεχίσουν επιθέσεις σε αμερικανικούς και ισραηλινούς στόχους.
Οι ίδιοι προειδοποιούν πως, όσο ο Τραμπ υψώνει τον πήχη στη ρητορική του, τόσο δυσκολεύει η αναζήτηση διπλωματικού «exit» χωρίς να παρουσιαστεί ως υποχώρηση, αυξάνοντας τον κίνδυνο παρατεταμένου πολέμου.
Διεθνείς αντιδράσεις και επιπτώσεις
Η ένταση ανάμεσα στις δηλώσεις του Τραμπ για «πολύ σκληρά» πλήγματα και την αμετακίνητη στάση του Ιράν ότι «δεν θα παραδοθεί» τροφοδοτεί ανησυχίες διεθνώς.
Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί προειδοποιούν ότι:
Μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω τη Μέση Ανατολή.
Οι ενεργειακές αγορές (πετρέλαιο, φυσικό αέριο) ήδη αντιδρούν με άνοδο τιμών και αυξημένη μεταβλητότητα.
Η χρήση βίας χωρίς σαφές νομικό πλαίσιο υπονομεύει το διεθνές δίκαιο και τα θεσμικά αντίβαρα στη χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Για την Ελλάδα και την Ευρώπη, ο συνδυασμός πολέμου, ενεργειακής ανασφάλειας και γεωπολιτικής αστάθειας δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένου ρίσκου, όπου κάθε νέα κλιμάκωση στις αμερικανοϊρανικές σχέσεις μεταφράζεται άμεσα σε οικονομικές και πολιτικές πιέσεις.