Αρνητική η Κομισιόν σε δημοσιονομική χαλάρωση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέρριψε
σενάρια δημοσιονομικής χαλάρωσης λόγω της ενεργειακής κρίσης που πυροδοτήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν, θέτοντας φρένο στην ενεργοποίηση της Γενικής Ρήτρας Διαφυγής (GEC). Σε έγγραφο εν όψει Eurogroup, διευκρινίζει ότι η ρήτρα ενεργοποιείται μόνο σε περίπτωση σοβαρής ύφεσης στην Ευρωζώνη ή ΕΕ, ενώ κάθε μέτρο πρέπει να ταιριάζει με πορείες καθαρών δαπανών.Παρά τις πιέσεις από υψηλές τιμές ενέργειας και γεωπολιτικές εντάσεις, η Κομισιόν επιμένει στη «ρήτρα βιωσιμότητας», απορρίπτοντας γενικευμένη χαλάρωση.
Προϋποθέσεις για ρήτρα διαφυγής
Η Γενική Ρήτρα Διαφυγής (GEC) επιτρέπει παρέκκλιση από δημοσιονομικούς κανόνες, αλλά υπό αυστηρές προϋποθέσεις:
Σοβαρή οικονομική ύφεση σε Ευρωζώνη/ΕΕ.
Δεν θέτει σε κίνδυνο μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα χρέους.
Αξιολόγηση από Κομισιόν πριν σύσταση Συμβουλίου.
Η Εθνική Ρήτρα Διαφυγής (NEC) ενεργοποιήθηκε ήδη για αμυντικές δαπάνες, αλλά και αυτή υπό «ρήτρα βιωσιμότητας». Η Κομισιόν προειδοποιεί ότι NEC για άμυνα αυξάνει ελλείμματα/χρέη σε πολλές χώρες.
Εθνικές πρωτοβουλίες και κριτική
Ενώ η Κομισιόν λέει «όχι», χώρες όπως Ισπανία προχωρούν σε φοροαπαλλαγές (VAT ενέργειας 21%→10%, rebate καυσίμων). Γαλλία εστιάζει σε διπλωματία, χωρίς μεγάλες φορολογικές ελαφρύνσεις. ΗΠΑ πιέζουν ΕΕ να χαλαρώσει κανόνες μεθανίου λόγω εφοδιαστικής κρίσης.
Κριτικοί επισημαίνουν ότι η άρνηση χαλάρωσης αγνοεί πραγματική πίεση νοικοκυριών από τιμές ενέργειας, ειδικά με Στενά Ορμούζ και Ιράν, ενώ κίνδυνος ύφεσης αυξάνεται. Η Κομισιόν προτείνει στοχευμένα μέτρα (π.χ. επιδοτήσεις, μείωση αποθεμάτων αερίου σε 80%).
Επιπτώσεις για Ελλάδα και ΕΕ
Για Ελλάδα, η απόφαση περιορίζει περιθώρια για νέα πακέτα στήριξης, παρά ενεργειακό κόστος από πόλεμο Μέσης Ανατολής. Η ΕΕ εξετάζει προσωρινά μέτρα (φόροι, επιδοτήσεις) χωρίς να θίγει πράσινη μετάβαση. Η «συμβατότητα με πορείες δαπανών» σημαίνει ότι χώρες με υψηλό χρέος (π.χ. Ελλάδα, Ιταλία) έχουν λιγότερη ελευθερία.