Η αποκάλυψη του Axios για Τραμπ και Νετανιάχου
Σύμφωνα με δημοσίευμα του
αμερικανικού μέσου Axios, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να απέρριψε πρόταση του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου να καλέσει δημόσια τους πολίτες του Ιράν σε εξέγερση κατά του καθεστώτος. Το ρεπορτάζ αναφέρει ότι η συζήτηση έγινε σε κλειστές επαφές, στο πλαίσιο των επαφών Ουάσιγκτον–Τελ Αβίβ για την αντιμετώπιση της ιρανικής απειλής και του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης.Κατά την ίδια πηγή, ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι μια ανοιχτή έκκληση από τον Λευκό Οίκο προς τον ιρανικό λαό θα μπορούσε να αποδυναμώσει το καθεστώς και να ενισχύσει τις αντιπολιτευτικές δυνάμεις στο εσωτερικό της χώρας. Ο Τραμπ, ωστόσο, φέρεται να αντέδρασε αρνητικά, εκτιμώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα οδηγούσε σε αιματηρή καταστολή από τους Φρουρούς της Επανάστασης και τις δυνάμεις ασφαλείας, με την αποδιδόμενη φράση «θα τους θερίσουν» να αποτυπώνει τους φόβους του για μαζικές απώλειες αμάχων.
Γιατί ο Τραμπ είπε «όχι» στην έκκληση για εξέγερση στο Ιράν
Η στάση του Τραμπ, όπως περιγράφεται στο δημοσίευμα, ερμηνεύεται από αναλυτές ως προσπάθεια αποφυγής μιας ανοικτής εμπλοκής των ΗΠΑ στην εσωτερική πολιτική σκηνή του Ιράν με τρόπο που θα μπορούσε να θεωρηθεί κάλεσμα σε ανατροπή καθεστώτος. Μια δημόσια έκκληση για εξέγερση θα έθετε ερωτήματα για το κατά πόσον η Ουάσιγκτον προωθεί αλλαγή καθεστώτος, με απρόβλεπτες γεωπολιτικές συνέπειες σε μια ήδη τεταμένη περιοχή.
Παράλληλα, η ανησυχία για την ανθρώπινη διάσταση –τον κίνδυνο να υπάρξει νέο, ευρείας κλίμακας αιματοκύλισμα στους δρόμους ιρανικών πόλεων– εκτιμάται ότι έπαιξε ρόλο στην απόφαση, με τους συμβούλους ασφαλείας να προειδοποιούν για πιθανή βίαιη αντίδραση της ιρανικής ηγεσίας. Στο παρασκήνιο, η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρούσε να ισορροπήσει ανάμεσα στην «μέγιστη πίεση» προς την Τεχεράνη και στην αποφυγή κινήσεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, είτε εντός Ιράν είτε σε περιφερειακό επίπεδο.
Οι επιπτώσεις στις σχέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ και στην πολιτική έναντι του Ιράν
Η αποκάλυψη του Axios αναδεικνύει τις διαφορές τακτικής ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ισραήλ όσον αφορά την άσκηση πίεσης στο ιρανικό καθεστώς, παρά τη στενή στρατηγική τους σύμπλευση. Το Ισραήλ παραδοσιακά υιοθετεί πιο επιθετική γραμμή, ζητώντας σκληρότερες κυρώσεις και σενάρια άμεσης αποδυνάμωσης της ιρανικής ηγεσίας, ενώ η Ουάσιγκτον –ακόμη και σε περιόδους έντονης ρητορικής– συχνά λαμβάνει υπόψη τον ευρύτερο κίνδυνο αποσταθεροποίησης.
Σε πολιτικό επίπεδο, η πληροφορία ότι ο Τραμπ απέρριψε την πρόταση Νετανιάχου μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο από υποστηρικτές όσο και από επικριτές του: οι πρώτοι θα κάνουν λόγο για ρεαλιστική αποτίμηση του κινδύνου και αποφυγή μαζικού αιματοκυλίσματος, ενώ οι δεύτεροι θα υποστηρίξουν ότι χάθηκε μια ευκαιρία υποστήριξης των ιρανών διαδηλωτών που αντιτίθενται στο αυταρχικό καθεστώς. Η συζήτηση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, όπου η Δύση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στην αποφυγή ενεργειών που μπορεί να οδηγήσουν σε πολεμική σύγκρουση ή εσωτερική κατάρρευση κρατών με μεγάλο περιφερειακό βάρος, όπως το Ιράν.