Η Ελλάδα βρίσκεται μία ανάσα από την εφαρμογή μιας ριζοσπαστικής νομοθετικής ρύθμισης που αλλάζει τα δεδομένα στην ψηφιακή επικοινωνία. Στόχος είναι η απαγόρευση χρήσης social media για ανηλίκους κάτω των 15 ετών, ένα μέτρο που δεν αφορά τον απλό γονικό έλεγχο, αλλά μια καθολική κυβερνητική απαγόρευση.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το Reuters και ελληνικά μέσα ενημέρωσης, η κυβέρνηση προωθεί το όριο της «ψηφιακής ενηλικίωσης», ακολουθώντας το παράδειγμα χωρών όπως η Αυστραλία, η Γαλλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι χώρες αυτές έχουν ήδη εφαρμόσει ή βρίσκονται σε διαδικασία εφαρμογής παρόμοιων περιορισμών.
Γιατί τώρα; Τα αίτια της απαγόρευσης
Τα τελευταία χρόνια, οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης βρίσκονται στο στόχαστρο για την επιρροή τους στον ψυχισμό των εφήβων. Τα κύρια επιχειρήματα για τη λήψη δραστικών μέτρων εστιάζουν σε:
- Τον εθισμό των ανηλίκων στους αλγόριθμους.
- Τις σοβαρές ψυχολογικές επιπτώσεις και την ψυχική υγεία.
- Την ανεπαρκή αυτορύθμιση από τις ίδιες τις πλατφόρμες.
Οι κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι, εφόσον οι εταιρείες τεχνολογίας αδυνατούν να ελέγξουν αποτελεσματικά την ηλικία των χρηστών, το κράτος οφείλει να παρέμβει για την προστασία των ανηλίκων.
Πώς θα εφαρμοστεί το μέτρο; Ο ρόλος του Kids Wallet
Το μεγαλύτερο τεχνικό εμπόδιο στην εφαρμογή της απαγόρευσης είναι η επαλήθευση της ηλικίας. Πώς θα μπορεί μια πλατφόρμα να ξεχωρίζει έναν 14χρονο από έναν 18χρονο με απόλυτη βεβαιότητα;
Η απάντηση που εξετάζεται είναι η χρήση εφαρμογών τύπου Kids Wallet. Πρόκειται για κρατικά υποστηριζόμενες εφαρμογές επαλήθευσης ηλικίας, όπου η απλή δήλωση δεν θα αρκεί. Οι ειδικοί περιγράφουν τρία βασικά σενάρια υλοποίησης:
- Έλεγχος μέσω κρατικής εφαρμογής: Το κράτος πιστοποιεί την ηλικία και η πλατφόρμα λαμβάνει μόνο μια ένδειξη «ναι» ή «όχι» για την είσοδο. Θεωρητικά, αυτό προστατεύει τα δεδομένα, όμως εγείρονται ερωτήματα για την επέκταση τέτοιων συστημάτων στο μέλλον.
- Ταυτοποίηση απευθείας από την πλατφόρμα: Οι εταιρείες να ζητούν φωτογραφία ταυτότητας, selfie ή βίντεο επαλήθευσης (πράξη που ήδη δοκιμάζει το TikTok).
- Κίνδυνος παρακάμψης: Χρήση VPN, ψεύτικων στοιχείων ή λογαριασμών γονέων, κάτι που μπορεί να ωθήσει τα παιδιά σε μη ασφαλείς λύσεις για να παρακάμψουν την απαγόρευση.
Το δίλημμα της Ιδιωτικότητας και η Κριτική
Ενώ η προστασία των παιδιών είναι αναμφισβήτητα απαραίτητη, η εφαρμογή τέτοιων συστημάτων ελέγχου προκαλεί έντονη συζήτηση μεταξύ των ειδικών στην κυβερνοασφάλεια. Κάθε σύστημα ελέγχου μπορεί να καταχραστεί ή να επεκταθεί πέρα από τον αρχικό του σκοπό.
Η κριτική εστιάζει στο γεγονός ότι η λύση αυτή ανοίγει τον δρόμο για μαζική παρακολούθηση και έλεγχο του διαδικτύου, θέτοντας ζητήματα διαφάνειας και τεχνικών εγγυήσεων. Το ερώτημα που τίθεται είναι σαφές: Θα προστατεύσει πραγματικά αυτό το μέτρο τα παιδιά ή θα δημιουργήσει νέους κινδύνους για την ιδιωτικότητα όλων των πολιτών;