ΗΠΑ - Ιράν: Αδιέξοδο στη Γενεύη και απειλή για στρατιωτική δράση
Χωρίς συμφωνία ολοκληρώθηκε νωρίτερα απόψε ο τελευταίος γύρος συνομιλιών
μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στη Γενεύη, με τις δύο πλευρές να παραμένουν σε σημαντική απόσταση σε καίρια ζητήματα. Η αποτυχία των διαπραγματεύσεων έρχεται σε μια περίοδο έντονης διπλωματικής και στρατιωτικής πίεσης από την πλευρά της Ουάσιγκτον, η οποία δεν αποκλείει στρατιωτική δράση σε περίπτωση που η Τεχεράνη δεν συμμορφωθεί.Οι συζητήσεις, οι οποίες διήρκεσαν έως αργά το βράδυ, έφεραν αντιμέτωπους τους αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ με την ιρανική πλευρά. Παρά την πρόοδο που αναφέρουν διπλωματικές πηγές, τα δεδομένα παραμένουν αμφίρροπα.
Οι «δύσκολες» αμερικανικές απαιτήσεις
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν υπό το καθεστώς της ανωνυμίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες έθεσαν συγκεκριμένες και μη διαπραγματεύσιμες προϋποθέσεις για την αποφυγή κλιμάκωσης. Το κλειδί για οποιαδήποτε συμφωνία είναι η πλήρης εξάλειψη της πυρηνικής απειλής.
Συγκεκριμένα, οι ΗΠΑ ζητούν:
- Την καταστροφή των τριών κύριων πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Φορντό, τη Νατάνζ και το Ισφαχάν.
- Την παράδοση στις ΗΠΑ όλου του εναπομείναντος εμπλουτισμένου ουρανίου.
- Η οποιαδήποτε νέα συμφωνία θα πρέπει να έχει μόνιμο χαρακτήρα, χωρίς ρήτρες λήξης, σε αντίθεση με τη συμφωνία JCPOA της εποχής Ομπάμα.
Οι απαιτήσεις αυτές διατυπώθηκαν λίγες ημέρες μετά την ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ στο Κογκρέσο, όπου επανέλαβε τις κατηγορίες του για την επιδίωξη της Τεχεράνης να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και βαλλιστικούς πυραύλους.
Η αντίδραση της Τεχεράνης και τα εναλλακτικά σενάρια
Το Ιράν, από την πλευρά του, απέρριψε κατηγορηματικά την πρόταση μεταφοράς των αποθεμάτων ουρανίου στο εξωτερικό και εξέφρασε σφοδρές αντιρρήσεις για τον τερματισμό του εμπλουτισμού ή τη διάλυση των εγκαταστάσεών του. Η Τεχεράνη επιμένει στο δικαίωμά της για ειρηνικό πυρηνικό πρόγραμμα, προτείνοντας σενάρια συμβιβασμού, όπως:
- Μείωση του επιπέδου εμπλουτισμού από το 60% στο 1,5%.
- Προσωρινή αναστολή του εμπλουτισμού για ορισμένα έτη.
- Διαχείριση του προγράμματος μέσω αραβοϊρανικού κοινοπρακτικού σχήματος εντός Ιράν.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα από τον δωδεκαήμερο πόλεμο με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ τον περασμένο Ιούνιο, γεγονός που επηρεάζει τη διαπραγματευτική ισχύ της Τεχεράνης.
Το μέλλον των συνομιλιών και οι εσωτερικές αντιδράσεις
Παρά το αδιέξοδο, τόσο ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν όσο και ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί, έκαναν λόγο για πρόοδο, ανοίγοντας τον δρόμο για νέο γύρο επαφών. Οι τεχνικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν στη Βιέννη την επόμενη εβδομάδα.
Ωστόσο, σημαντικά εμπόδια παραμένουν. Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, Ρεπουμπλικανοί νομοθέτες, όπως ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, εκφράζουν επιφυλάξεις για οποιαδήποτε συμφωνία επιτρέπει έστω και περιορισμένο εμπλουτισμό, προειδοποιώντας κατά της «ελαφριάς εκδοχής» του JCPOA. Ταυτόχρονα, το ζήτημα της άρσης των κυρώσεων παραμένει ακανθώδες, με την Τεχεράνη να ζητά ουσιαστική ανακούφιση για τη δοκιμαζόμενη οικονομία της και την Ουάσιγκτον να απαιτεί μακρά περίοδο συμμόρφωσης.