Κρίση των Ιμίων: Μια Προδιαγεγραμμένη Σύγκρουση στο Όριο του Πολέμου
Η κρίση των Ιμίων τον Ιανουάριο του 1996 παραμένει ένα από τα πιο κρίσιμα και
ταυτόχρονα επώδυνα κεφάλαια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Τις κρίσιμες ώρες που η Ελλάδα και η Τουρκία βρέθηκαν στο χείλος του πολέμου, ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα διπλό μέτωπο: την τουρκική προκλητικότητα και την εσωτερική έλλειψη συντονισμού. Ο πρέσβης επί τιμή Δημήτρης Καραϊτίδης, διευθυντής του διπλωματικού του γραφείου, παραχώρησε μια αποκαλυπτική συνέντευξη, φωτίζοντας άγνωστες πτυχές της διαχείρισης της κρίσης και αποδίδοντας ευθύνες που ξεπερνούν τα στενά όρια της διπλωματίας.Τα Λάθη και οι Ευθύνες: Από το Φιγέκαντ στην Πολιτική Αδυναμία
Όπως αποκαλύπτει ο κ. Καραϊτίδης, η κρίση δεν ήταν ένα τυχαίο γεγονός, αλλά το αποτέλεσμα μιας αλυσίδας λαθών και εκμεταλλεύσεων. Η αρχή έγινε με την προσάραξη του τουρκικού σκάφους «Φιγέκαντ» στα Ίμια, όταν ο πλοίαρχος αρχικά αρνήθηκε την ελληνική βοήθεια, επιλέγοντας να προσπαθήσει μόνος του να το αποκολλήσει. Η Τουρκία, όμως, αξιοποίησε το περιστατικό, στέλνοντας διακοίνωση με την οποία ευχαριστούσε την Ελλάδα, ταυτόχρονα όμως διεκδικούσε τη νησίδα. Η κρίση κλιμακώθηκε σε μια περίοδο πολιτικής αστάθειας στην Αθήνα, με τον πρωθυπουργό να μην έχει ακόμη λάβει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή, κάτι που, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο κ. Καραϊτίδης, «δεν είναι καθόλου τυχαίο», καθώς η Άγκυρα έχει ιστορικά εκμεταλλευτεί παρόμοιες περιόδους ελληνικής αδυναμίας.
Η κρίση στρατιωτικοποιήθηκε με τις κινήσεις και των δύο πλευρών. Την τουρκική αποβίβαση κομάντος ακολούθησε η αντίδραση του τότε δημάρχου Καλύμνου, ο οποίος, συνοδευόμενος από τον διοικητή της φάλαγγας, ύψωσε την ελληνική σημαία. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο πρώην διπλωμάτης, το πρόβλημα δεν ήταν η πατριωτική κίνηση, αλλά το ότι «ασκεί εξωτερική πολιτική από πρόσωπα που δεν είναι αρμόδια», δημιουργώντας επικίνδυνες πρωτοβουλίες χωρίς τον απαραίτητο συντονισμό.
Η Διαχείριση της Κρίσης και το Τίμημα της Αναποφασιστικότητας
Το δραματικό απόγευμα της 31ης Ιανουαρίου 1996, η ελληνική ηγεσία συνεδρίαζε υπό την απειλή του πολέμου. Ο κ. Καραϊτίδης περιέγραψε τη δραματική ατμόσφαιρα και την έντονη δυσαρέσκεια του πρωθυπουργού προς τον τότε Α/ΓΕΕΘΑ, Ναύαρχο Λιμπέρη, όταν διαπιστώθηκε ότι δεν είχαν ληφθεί πλήρη μέτρα ασφαλείας για τις βραχονησίδες, παρά οι σχετικές εντολές. Η κρίση οδήγησε στην τραγωδία με την πτώση του ελικοπτέρου ΕΑΒ-206 και τον θάνατο τριών Ελλήνων αξιωματικών, ένα γεγονός που, όπως αναφέρει, «προκαλεί βαθύτατη θλίψη και επίκριση μέχρι σήμερα», αποτυπώνοντας τις ελλείψεις και την έλλειψη σαφούς επικοινωνίας.
Η αποκλιμάκωση ήρθε έπειτα από έντονη αμερικανική πίεση και το περίφημο δόγμα «όχι στρατεύματα, όχι σημαίες». Η Ελλάδα, ωστόσο, βρέθηκε σε δυσμενή θέση, καθώς η Τουρκία είχε ήδη στείλει κομάντος, ενώ η ελληνική πλευρά κλήθηκε να αποσύρει δικές της δυνάμεις. Η κρίση των Ιμίων άφησε πίσω της σπουδαία διδάγματα για την ελληνική εξωτερική πολιτική, τα οποία ο κ. Καραϊτίδης συνοψίζει σε δύο βασικούς άξονες:
- Απόλυτη συνεργασία μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.
- Σχεδιασμός όλων των πιθανών σεναρίων κρίσης, από το καλύτερο μέχρι το χειρότερο.