Έντονη αναστάτωση προκλήθηκε στο διεθνές γεωπολιτικό σκηνικό με την είδηση ότι απέτυχε απόπειρα πραξικοπήματος στη Μπουρκίνα Φάσο, με στόχο τον πρόεδρο της χώρας, τον λοχαγό Ιμπραήμ Τραορέ. Σύμφωνα με πληροφορίες που διαρρέουν από την πρωτεύουσα Ουαγκαντούγκου, οργανωμένη ομάδα εντός των ενόπλων δυνάμεων προσπάθησε να ανατρέψει την κυβέρνηση, όμως το σχέδιο καταστροφίστηκε πριν καν ολοκληρωθεί.
Οι πρώτες ενδείξεις από τον στενό κύκλο του προέδρου κάνουν λόγο για κίνηση που είχε εξωτερική στήριξη, εμπλέκοντας δυνάμεις με ξεκάθαρα υπερ-αυτοκρατορικά (imperialistic) συμφέροντα. Η υπόθεση θυμίζει παρόμοιες απόπειρες που έχουν καταγραφεί στη γειτονική Μάλι και το Νίγηρ, καθώς η περιοχή της Σαχέλ έχει μετατραπεί σε πεδίο σκληρού ανταγωνισμού μεταξύ Δύσης και Ανατολής.
Ο Χρονισμός και τα «Αμαρτήματα» του Τραορέ απέναντι στη Δύση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί ο χρονισμός της απόπειρας, η οποία σημειώθηκε μόλις λίγες ημέρες μετά δύο πολιτικά εκρηκτικές αποφάσεις του Τραορέ:
- Η Απαγόρευση Εισόδου σε Αμερικανούς Πολίτες: Ο πρόεδρος της Μπουρκίνα Φάσο αποφάσισε να αρνηθεί την είσοδο στη χώρα σε υπηκόους των Ηνωμένων Πολιτειών, κίνηση που ερμηνεύτηκε ως άμεση απάντηση στη στρατιωτική παρουσία της Washington στην περιοχή.
- Η Καταδίκη της Αρπαγής του Μαδούρο: Ο Τραορέ καταδίκασε με τα πιο σκληρά λόγια την επιχείρηση των ΗΠΑ να συλλάβουν και να μεταφέρουν στη Νέα Υόρκη τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, Nicolás Maduro, χαρακτηρίζοντας την πράξη αυτή ως παραβίαση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου.
Αυτές οι κινήσεις θέτουν τη Μπουρκίνα Φάσο ξεκάθαρα στον αντι-δυτικό άξονα που χτίζει η Μόσχα, εμμένοντας σε μια πολιτική μη ευθυγράμμισης που προκαλεί την οργή της Γαλλίας και των ΗΠΑ. Η απαγωγή του Μαδούρο λειτουργεί ως προηγούμενο που τρομοκρατεί ηγέτες της «Αφρικανικής Αυτονομίας», με τον Τραορέ να είναι ψηλά στη λίστα των «ανένοχων» για τη Δύση.
Λαϊκή Κινητοποίηση και Έλεγχος της Κατάστασης
Παρότι δεν έχει εκδοθεί ακόμη επίσημη ανακοίνωση από το στρατό, οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι η απόπειρα απέτυχε πλήρως και ότι η κατάσταση ελέγχεται από τις κυβερνητικές δυνάμεις. Η ανταπόκριση της κοινωνίας της Μπουρκίνα Φάσο ήταν όμως η πιο απρόσμενη μεταβλητή για τους συνωμότες.
Χιλιάδες πολίτες κατέβηκαν μαζικά στους δρόπους της πρωτεύουσας, κατευθυνόμενοι προς το προεδρικό μέγαρο, αποκλείοντας ουσιαστικά κάθε πιθανότητα επιτυχίας των πραξικοπηματιών. Οι εικόνες με τους πολίτες να υψώνουν τις σημαίες της χώρας και να φωνάζουν συνθήματα υπέρ του Τραορέ δείχνουν ότι ο νέος ηγέτης διατηρεί ένα ισχυρό λαϊκό έρεισμα.
Μπουρκίνα Φάσο: Η «Γέφυρα της Φωτιάς» και το Μέλλον της Σαχέλ
Από την ανατροπή του προέδρου Roch Kaboré το 2022, η Μπουρκίνα Φάσο βρίσκεται σε τροχιά ριζικής αλλαγής. Ο Ιμπραήμ Τραορέ, ο νεότερος πρόεδρος στον κόσμο, έχει υιοθετήσει μια ρητορική επιστροφής στις πηγές και άρνησης του νεο-αποικιοκρατισμού. Η χώρα έχει ήδη εκδιώξει τα γαλλικά στρατεύματα και στρέφεται προς τη Ρωσία για στρατιωτική συνδρομή (όπως το περίφημο σώμα Wagner) και προς την Τουρκία για οικονομική συνεργασία.
Η απόπειρα πραξικοπήματος έρχεται σε μια κρίσιμη καμπή. Αν η Δύση θεωρεί ότι η Μπουρκίνα Φάσο χαθεί τελείως από τη σφαίρα επιρροής της, τότε η αποσταθεροποίηση είναι ένα εργαλείο πίεσης. Ωστόσο, η μαζική λαϊκή υποστήριξη προς τον Τραορέ δείχνει ότι το πνεύμα της ανεξαρτησίας στην περιοχή της Σαχέλ δεν μπορεί εύκολα να κατασταλεί. Το μήνυμα που στέλνουν οι κάτοικοι της Ουαγκαντούγκου είναι σαφές: δεν επιθυμούν την επιστροφή στο καθεστώς της εξάρτησης, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να αντιμετωπίσουν νέες απειλές και πιέσεις.