Η ενίσχυση του μεξικανικού πέσο, αν και φαίνεται ως επιτυχία, δημιουργεί σοβαρά δημοσιονομικά και κοινωνικά προβλήματα, αποκαλύπτοντας τις αντιφάσεις του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος.
Το «Σούπερ Πέσο» και η Παγίδα της Επιτυχίας
Το μεξικανικό πέσο έχει βιώσει μια σημαντική ενίσχυση, περνώντας από τα επίπεδα των 20-21 πέσο ανά δολάριο και σταθεροποιούμενο γύρω στα 17. Αυτή η άνοδος, που επευφημήθηκε από πολλούς ως σύμβολο οικονομικής σταθερότητας και επιτυχίας της πολιτικής του «Τέταρτου Μετασχηματισμού», κρύβει όμως μια βαθιά κρίση. Γιατί, ενώ η χώρα φαίνεται να κερδίζει, η ίδια η ικανότητά της να επιβιώσει μέσα σε ένα σύστημα σχεδιασμένο να ευνοεί το κέντρο εις βάρος της περιφέρειας, δοκιμάζεται. Η κυβέρνηση, παρά τη δημοσιονομική πειθαρχία και την προτεραιότητα στον λαό, αναγκάστηκε να ομολογήσει το προφανές: το ισχυρό πέσο δημιουργεί περισσότερες ζημιές από ό,τι οφέλη, κατατρώγοντας τον προϋπολογισμό και πλήττοντας τους πιο ευάλωτους.
Η Αριθμητική της Κρίσης: Πώς το Ισχυρό Νόμισμα Στερεί Πλούτο
Η καρδιά του προβλήματος είναι δομική. Η μεξικανική οικονομία εξαρτάται από τρεις βασικές πηγές εσόδων, όλες σε δολάρια: οι πωλήσεις πετρελαίου από την PEMEX, τα εμβάσματα των μεταναστών και οι εξαγωγές μεταποιημένων προϊόντων. Όταν το πέσο ενισχύεται, ο αριθμός των νομισμάτων που λαμβάνει το κράτος για κάθε δολάριο μειώνεται δραματικά. Το Υπουργείο Οικονομικών είχε σχεδιάσει τον προϋπολογισμό με βάση μια ισοτιμία 19.3 πέσο/δολάριο, αλλά η πραγματικότητα το έριξε στα 17.8. Αυτό έχει απτές συνέπειες:
- Πετρελαϊκά Έσοδα: Για κάθε 20 σεντς ανατίμησης, η PEMEX χάνει περίπου 830 εκατομμύρια πέσο.
- Κρατικός Προϋπολογισμός: Η μειωμένη ρευστότητα σημαίνει λιγότερα χρήματα για συντάξεις, νοσοκομεία και υποδομές.
- Εμβάσματα: Οι οικογένειες που εξαρτώνται από τα χρήματα που στέλνουν οι συγγενείς τους από το εξωτερικό βλέπουν την αγοραστική δύναμη να μειώνεται. Για κάθε 100 δολάρια, λαμβάνουν πλέον 300-400 πέσο λιγότερα σε σχέση με το παρελθόν, μια διαφορά που καθορίζει αν θα φάνε κρέας ή θα αγοράσουν το φάρμακο της γιαγιάς.
Αν και η εξυπηρέτηση του εξωτερικού χρέους γίνεται φθηνότερη (όφελος 340 εκατ. πέσο ανά 20 σεντς), ο καθαρός απολογισμός είναι μια ζημιά που αγγίζει τα 500 εκατομμύρια πέσο, που μεταφράζεται σε δισεκατομμύρια σε ετήσια βάση.
Ο Κερδοσκοπικός Μηχανισμός και η Δομική Ανάγκη για Αλλαγή
Πίσω από την «επιτυχία» του πέσο κρύβεται και ένας πιο κυνικός μηχανισμός: το λεγόμενο «carry trade». Διεθνή επενδυτικά ταμεία δανείζονται φθηνά σε δολάρια (4-5%) και επενδύουν στο Μεξικό για να αγοράσουν ομόλογα με απόδοση άνω του 11%. Αυτό το «θερμό χρήμα» διογκώνει τεχνητά την αξία του πέσο, μετατρέποντας τη χώρα σε ένα καζίνο για το διεθνές κεφάλαιο. Το κόστος το πληρώνουν οι εξαγωγικές επιχειρήσεις, οι μικρομεσαίοι και οι εργαζόμενοι, ενώ ωφελούνται οι μεγάλες εταιρείες με χρέος σε δολάρια και οι χρηματιστές. Η λύση δεν είναι τεχνική, αλλά δομική και πολιτική. Το Μεξικό χρειάζεται να σπάσει την εξάρτησή του από τις εξαγωγές χαμηλής αξίας και να χτίσει μια ισχυρή εσωτερική αγορά με φορολογική δικαιοσύνη και έλεγχο της κερδοσκοπίας. Μέχρι τότε, το «σούπερ πέσο» θα παραμένει ένα σύμπτωμα μακροοικονομικής επιτυχίας που προκαλεί μια μικροοικονομική ασθένεια.